Waży zaledwie około 100 gramów i jest ukryta głęboko w jamie brzusznej, a mimo to pełni jedną z najważniejszych funkcji w organizmie człowieka. Trzustka odpowiada zarówno za prawidłowe trawienie pokarmów, jak i za utrzymanie właściwego poziomu cukru we krwi. Gdy przestaje działać prawidłowo, pojawiają się poważne dolegliwości wymagające specjalistycznej diagnostyki.
Jakie funkcje pełni trzustka?
Trzustka jest narządem należącym jednocześnie do układu pokarmowego i hormonalnego. Położona w górnej części jamy brzusznej (za żołądkiem, pomiędzy dwunastnicą a śledzioną), wykonuje każdego dnia dwie kluczowe zadania:
- Produkcja enzymów trawiennych: Enzymy trafiają do dwunastnicy, gdzie rozkładają tłuszcze, białka oraz węglowodany zawarte w pożywieniu, umożliwiając organizmowi wchłanianie składników odżywczych.
- Produkcja hormonów: Wytwarza m.in. insulinę (obniżającą poziom glukozy we krwi) oraz glukagon (podwyższający poziom cukru). Zachowanie równowagi między nimi jest kluczowe dla metabolizmu.
Najczęstsze schorzenia trzustki
Zaburzenia pracy trzustki dają różnorodne objawy i mogą przybierać postać m.in.:
- Ostrego zapalenia trzustki: Stan nagły, wywołujący bardzo silny ból brzucha, nudności i wymioty. Wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
- Przewlekłego zapalenia trzustki: Postępujący proces prowadzący do nieodwracalnego uszkodzenia narządu. Objawia się nawracającym bólem, zaburzeniami trawienia, biegunkami tłuszczowymi, utratą masy ciała, a z czasem również cukrzycą.
- Torbieli i guzów nowotworowych: Rak trzustki przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Sygnałami alarmowymi są utrzymujące się bóle brzucha, nieuzasadniony spadek wagi, żółtaczka czy nagłe trudności z kontrolą poziomu cukru.
Jak dbać o trzustkę? Profilaktyka na co dzień
Głównymi czynnikami ryzyka chorób trzustki są nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu, otyłość oraz dieta bogata w wysoko przetworzoną żywność.
Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób tego narządu, warto:
- utrzymywać prawidłową masę ciała i dbać o regularną aktywność fizyczną,
- stosować zbilansowaną dietę bogatą w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste,
- ograniczyć spożycie tłustych i wysoko przetworzonych potraw,
- całkowicie zrezygnować z palenia tytoniu oraz ograniczyć spożycie alkoholu,
- wykonywać okresowe badania profilaktyczne (poziom glukozy, lipidogram).
Diagnostyka i leczenie
Ze względu na brak jednego badania przesiewowego wykrywającego wszystkie choroby trzustki, podstawą jest wczesna reakcja na niepokojące objawy.
Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne krwi (stężenie enzymów trzustkowych: amylazy i lipazy) oraz badania obrazowe, takie jak USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny (MR). W zależności od rozpoznania stosuje się farmakoterapię, odpowiednio dobraną dietę, leczenie endoskopowe lub operacyjne.
Diagnostyka i opieka w Szpitalu Powiatowym w Zakopanem
Pacjenci z podejrzeniem chorób układu pokarmowego i trzustki mogą uzyskać specjalistyczną pomoc w Oddziale Chorób Wewnętrznych Szpitala Powiatowego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem.
Oddział zapewnia kompleksową diagnostykę laboratoryjną i obrazową, doświadczony zespół medyczny oraz współpracę ze specjalistami innych dziedzin w celu wdrożenia skutecznego leczenia.
Trzustka daje o sobie znać często dopiero wtedy, gdy rozwija się poważny stan zapalny. Zdrowy styl życia oraz szybka reakcja na utrzymujące się bóle brzucha lub problemy z trawieniem to najskuteczniejszy sposób na ochronę tego narządu.
