Każdego roku 21 września obchodzimy Światowy Dzień Choroby Alzheimera – dzień, który ma na celu zwiększenie wiedzy o tej chorobie, zwalczanie stereotypów i wspieranie osób dotkniętych demencją oraz ich opiekunów. W Polsce, jak i na świecie, Alzheimer staje się coraz większym wyzwaniem zdrowotnym i społecznym. Warto przyjrzeć się temu bliżej – jakie są objawy, etapy, dostępna pomoc oraz co każdy z nas może zrobić, by zmniejszyć wpływ choroby na życie bliskich.
Historia i znaczenie obchodów
Światowy Dzień Choroby Alzheimera został po raz pierwszy zorganizowany w 1994 roku, w 10. rocznicę powstania Alzheimer Disease International (ADI). Od 2001 roku wrzesień ogłoszono Miesiącem Choroby Alzheimera, co umożliwia prowadzenie kampanii edukacyjnych przez cały miesiąc.
Celem tych obchodów jest:
- zwiększenie świadomości społecznej o Alzheimerze i innych formach demencji,
- przeciwdziałanie stygmatyzacji osób chorujących,
- wsparcie zarówno chorych, jak i ich opiekunów,
- promocja wczesnej diagnostyki i lepszej opieki.
Temat przewodni na 2025 rok – „Zapytaj o demencję. Zapytaj o Alzheimera”
W 2025 r. kampania ADI i organizacji partnerskich skupia się na haśle „Zapytaj o demencję. Zapytaj o Alzheimera” – wzywa do otwartego mówienia o problemie, zadawania pytań, zgłaszania się po pomoc oraz na edukację.
Dlaczego to istotne:
- oferuje większą szansę na wczesną diagnozę, co może znacząco spowolnić postęp choroby i poprawić jakość życia,
- przełamuje tabu i błędne przekonania, że demencja to naturalny i nieuchronny proces starzenia się,
- wspiera osoby chore i opiekunów w poszukiwaniu wsparcia medycznego, psychologicznego i społecznego.
Skala problemu – dane ogólnoświatowe i polskie
- Na świecie ponad 55 milionów osób żyje z demencją, a liczba ta stale rośnie. Alzheimer stanowi większość przypadków demencji.
- W Polsce szacuje się, że ponad 300 tysięcy osób cierpi na chorobę Alzheimera, a liczba osób z otępieniem (w tym również innych przyczyn) to ponad 500 tysięcy. Wiele przypadków pozostaje nierozpoznanych.
- Choroba rozwija się stopniowo – symptomy mogą być niewidoczne przez wiele lat, zanim zostaną zauważone przez pacjenta lub rodziny.
Objawy, fazy i przebieg choroby
Choroba Alzheimera charakteryzuje się postępującą utratą funkcji wyższych czynności mózgu: pamięci, orientacji, myślenia, mowy, zdolności oceny sytuacji, co wynika z nieodwracalnego uszkodzenia komórek nerwowych.
Typowy przebieg można podzielić na trzy fazy:
- Wczesna faza (2–5 lat) – problemy z pamięcią krótkotrwałą, uczeniem się nowych rzeczy, orientacją w nowych warunkach.
- Średnia faza (2–12 lat) – nasilenie zaburzeń pamięci, trudności w rozpoznawaniu bliskich, zmiany osobowości, unikanie kontaktów społecznych, błądzenie nawet w dobrze znanych miejscach.
- Zaawansowana faza (1–3 lata lub dłużej) – bardzo ograniczona komunikacja, utrata zdolności samodzielnego funkcjonowania, potrzeba całodobowej opieki, trudności w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych.
Średnia długość życia po rozpoznaniu wynosi zazwyczaj około 10–11 lat, chociaż może być krótsza lub dłuższa w zależności od stanu zdrowia, jakości opieki i wsparcia. Chorzy często umierają z powodu powikłań, takich jak zakażenia (np. zapalenie płuc) czy wypadki, szczególnie gdy są unieruchomieni.
Co można zrobić – możliwości wsparcia
Chociaż na razie nie istnieje lek, który całkowicie wyleczy chorobę Alzheimera, są dostępne metody, które pomagają:
- terapia farmakologiczna – leki łagodzące objawy, spowalniające pewne procesy chorobowe,
- terapie niefarmakologiczne – aktywność poznawcza, ćwiczenia umysłowe, zajęcia wspomagające pamięć, terapie zajęciowe, muzykoterapia i inne formy terapii wspierających,
- wsparcie psychologiczne i socjalne – dla chorego i dla opiekuna (grupy wsparcia, poradnictwo),
- opieka długoterminowa – domy opieki, usługi dzienne, asysta w domu pacjenta, dostosowanie środowiska życia (bezpieczne warunki, minimalizowanie zagrożeń),
- wczesna diagnoza – im wcześniej zacznie się leczenie i wsparcie, tym lepiej można zaplanować leczenie, dostosować styl życia, zaangażować opiekunów.
Rola społeczności i placówek medycznych
W Szpitalu Powiatowym im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem współpracujemy, by zapewnić:
- szkolenia dla personelu w zakresie rozpoznawania wczesnych objawów demencji,
- diagnozę neurologiczną i konsultacje z psychologami i psychiatrami,
- wsparcie dla rodzin i opiekunów – informacje, grupy wsparcia, poradnictwo, edukację o chorobie, sposobach radzenia sobie z opieką, stresem i zmęczeniem,
- opiekę kompleksową – nie tylko leczenie schorzeń fizycznych, ale też wsparcie w sprawach codziennego funkcjonowania i jakości życia pacjenta.
21 września to czas, by zatrzymać się i zastanowić nad tym, jak choroba Alzheimera wpływa na życie jednostek i rodzin. Każda rozmowa, każde pytanie, każda inicjatywa może pomóc – w przeciwdziałaniu stygmatyzacji, we wczesnej diagnozie i lepszym wsparciu. W naszym szpitalu jesteśmy gotowi pomóc – nie tylko poprzez leczenie, ale przede wszystkim przez zrozumienie i wsparcie.
