12 marca obchodzimy Światowy Dzień Nerek – międzynarodową inicjatywę, która przypomina o skali chorób nerek oraz znaczeniu profilaktyki i wczesnej diagnostyki. To również dobra okazja, by podkreślić, jak ogromną pracę nerki wykonują każdego dnia i jak wiele możemy zrobić, by je chronić.
Niewielkie narządy o ogromnym znaczeniu
Nerki nieustannie filtrują krew, usuwając zbędne produkty przemiany materii i nadmiar wody. W efekcie powstaje mocz, dzięki któremu organizm pozbywa się toksyn. Oprócz filtracji nerki:
- utrzymują równowagę wodno‑elektrolitową,
- pomagają kontrolować ciśnienie tętnicze,
- produkują erytropoetynę (stymuluje wytwarzanie czerwonych krwinek) oraz aktywną formę witaminy D (wpływa na zdrowe kości).
Choroby nerek – często bez wyraźnych objawów
Przewlekła choroba nerek (PChN) dotyczy istotnej części dorosłej populacji i przez długi czas może nie dawać objawów. Wczesne sygnały bywają niespecyficzne (m.in. zmęczenie, obrzęki, trudności z koncentracją). W bardziej zaawansowanych stadiach pojawiają się m.in. zaburzenia oddawania moczu, nadciśnienie, ból w okolicy lędźwiowej oraz odchylenia w badaniach laboratoryjnych.
Do częstszych jednostek chorobowych należą:
przewlekła choroba nerek, kamica nerkowa, zakażenia układu moczowego, kłębuszkowe zapalenia nerek, niewydolność nerek.
Czynniki ryzyka:
cukrzyca, nadciśnienie, otyłość, palenie tytoniu, dieta bogata w sól i ultra‑przetworzoną żywność, mała aktywność fizyczna, wiek i predyspozycje rodzinne.
Profilaktyka – proste działania, duże efekty
Wcześnie wykryte zaburzenia pracy nerek można skutecznie monitorować i leczyć. Kluczowe są proste badania oraz codzienne nawyki.
Podstawowe badania kontrolne:
- badanie ogólne moczu,
- kreatynina we krwi i wyliczenie eGFR (szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej),
- pomiar ciśnienia tętniczego.
Codzienna profilaktyka:
- odpowiednie nawodnienie,
- zbilansowana dieta z ograniczeniem soli,
- regularna aktywność fizyczna,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
- rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu,
- ostrożne stosowanie leków przeciwbólowych (zwłaszcza NLPZ) – po konsultacji z lekarzem.
Leczenie zaawansowanej niewydolności nerek
W schyłkowej niewydolności nerek stosuje się leczenie nerkozastępcze (m.in. dializoterapię). Przeszczepienie nerki pozostaje najskuteczniejszą metodą terapii, pozwalając wielu pacjentom wrócić do aktywnego życia.
Opieka urologiczna w Szpitalu Powiatowym w Zakopanem
Diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowego w naszym szpitalu zajmuje się Pododdział Urologii oraz Przyszpitalna Poradnia Urologiczna.
Zakres działalności pododdziału obejmuje m.in.:
- onkologię urologiczną,
- leczenie kamicy nerkowej,
- schorzenia prostaty,
- nietrzymanie moczu u kobiet i mężczyzn,
- zakażenia układu moczowego,
- wady układu moczowego,
- leczenie bezpłodności męskiej,
- zaburzenia seksualne,
- zabiegi w zakresie stulejki, wodniaka jądra, żylaków powrózka nasiennego.
Zabiegi i metody leczenia (w ramach NFZ):
- nowoczesne metody leczenia kamicy (m.in. URSL, PCNL, micro‑PCNL, ESWL z użyciem litotryptora ultradźwiękowego lub lasera holmowego),
- zabiegi w rozroście prostaty (TURP bipolarny/monopolarny, adenomektomia nadłonowa, biopsja prostaty),
- kompleksowe leczenie nowotworów układu moczowego (metody klasyczne i endoskopowe),
- leczenie wysiłkowego i naglącego nietrzymania moczu.
Poradnia Urologiczna przyjmuje od poniedziałku do piątku zgodnie z harmonogramem (rejestracja w systemie szpitala).
Pamiętajmy o nerkach każdego dnia
Światowy Dzień Nerek przypomina, że profilaktyka działa: regularne badania, zdrowy tryb życia i szybka konsultacja w razie niepokojących objawów znacząco zmniejszają ryzyko poważnych chorób. Troska o nerki to inwestycja w zdrowie całego organizmu – nie tylko od święta, ale przez cały rok.
