Zimowe ferie w górach to czas zabawy na stokach i wędrówek, ale również ryzyko wychłodzenia i odmrożeń. Choć w ciągu dnia na Podhalu mamy obecnie odwilż, po zmroku wracają mrozy (w weekend prognozowane spadki do ok. −9/−10°C). Przy wietrze i wilgoci ryzyko odmrożeń wyraźnie rośnie. Warto wiedzieć, jak je rozpoznać, jak reagować i kiedy szukać pomocy medycznej.
Czym są odmrożenia i jak powstają?
Odmrożenia to uszkodzenie skóry i głębszych tkanek spowodowane długotrwałym działaniem niskiej temperatury i zaburzeniem krążenia w danym obszarze. Najczęściej dotyczą:
- palców rąk i stóp,
- nosa, uszu, policzków.
Powstawaniu odmrożeń sprzyjają:
- mróz w połączeniu z wiatrem i wilgocią,
- mokra lub przepocona odzież i obuwie,
- niedostateczna ochrona głowy, dłoni i twarzy,
- długotrwały bezruch na zimnie.
Stopnie odmrożeń:
- I stopień – zaczerwienienie, pieczenie, obrzęk, mrowienie; zwykle ustępują po ogrzaniu.
- II stopień – pęcherze wypełnione płynem, większa bolesność.
- III stopień – sinienie, martwica powierzchownych warstw skóry, zaburzenia lub brak czucia.
- IV stopień – głębokie uszkodzenie tkanek (także mięśni, ścięgien, kości), ryzyko samoistnych amputacji.
Pierwsza pomoc – co robić?
- Przenieś poszkodowaną osobę do ciepłego, suchego miejsca.
- Zdejmij mokre ubranie, obuwie i biżuterię.
- Ogrzewaj powoli: letnia woda (ok. 36°C) lub ciepło ciała; twarz zabezpiecz jałową gazą.
- Podaj ciepły (nie gorący) napój.
- Nie masuj i nie nacieraj śniegiem.
- Nie ogrzewaj przy grzejniku, termoforze ani gorącą wodą.
- Nie podawaj alkoholu.
Kiedy do lekarza?
- POZ/lekarz rodzinny – gdy objawy utrzymują się po ogrzaniu, pojawia się ból i obrzęk.
- SOR – pilnie: pęcherze, brak czucia, silny ból, zasinienie, podejrzenie martwicy, rozległe odmrożenia lub objawy ogólnego wychłodzenia.
Jak zapobiegać odmrożeniom (szczególnie wieczorem i nocą)?
- Ubieraj się warstwowo („na cebulkę”) i dbaj o suchą odzież.
- Chroń głowę, uszy, dłonie i twarz; miej zapas rękawiczek dla dzieci.
- Noś ciepłe, suche obuwie i skarpety; unikaj przemoczenia.
- Rób regularne przerwy na ogrzanie i ciepłe napoje.
- Unikaj długiego stania w miejscu; jeśli temperatura szybko spada, wracaj ze stoku/wycieczki przed zmrokiem.
- Stosuj kremy ochronne na twarz i dłonie, szczególnie przy wietrze.
W razie wątpliwości lub nasilenia objawów skontaktuj się z lekarzem. W sytuacji nagłej zadzwoń pod numer 112.
