Osteoporoza to choroba, która przez lata rozwija się niezauważona, a jej pierwszy sygnał to często… złamanie. Nie boli, nie daje wczesnych objawów – a może doprowadzić do trwałej niepełnosprawności.
Czym jest osteoporoza?
Osteoporoza to przewlekła choroba metaboliczna kości, prowadząca do zmniejszenia gęstości mineralnej kości i osłabienia ich struktury, co skutkuje zwiększoną łamliwością, nawet przy niegroźnych urazach.
Najczęstsze złamania osteoporotyczne dotyczą:
- kręgów kręgosłupa – często niezauważone, ale prowadzą do zgarbienia sylwetki i bólu pleców
- szyjki kości udowej – złamanie wymagające operacji, u osób starszych obarczone wysokim ryzykiem powikłań i zgonu
- kości przedramienia – tzw. złamanie Collesa
Globalna skala problemu
Według Międzynarodowej Fundacji Osteoporozy (IOF):
- 200 milionów ludzi na świecie żyje z osteoporozą
- 1 na 3 kobiety po 50. roku życia i 1 na 5 mężczyzn dozna złamania osteoporotycznego
- U jednego pacjenta złamanie zwiększa ryzyko kolejnego nawet kilkukrotnie – każde złamanie powinno być traktowane jako sygnał alarmowy!
W Polsce problem dotyczy nawet 2,1 miliona osób po 50. roku życia, z czego 80% pozostaje niezdiagnozowanych (dane NFZ).
Kto jest najbardziej narażony?
- Kobiety po menopauzie – spadek poziomu estrogenów przyspiesza utratę masy kostnej
- Mężczyźni po 60. roku życia – także doświadczają stopniowego obniżenia testosteronu
- Osoby z niską masą ciała, siedzącym trybem życia, palące papierosy, nadużywające alkoholu
- Chorzy przewlekle leczeni steroidami, np. na astmę, RZS, POChP
- Osoby z niedoborem witaminy D i wapnia
Jak się diagnozuje osteoporozę?
Najważniejszym badaniem jest densytometria (DXA) – szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne badanie oceniające gęstość kości. W Polsce w ramach programów profilaktycznych osoby po złamaniu niskoenergetycznym mogą mieć badanie wykonane ze skierowaniem od lekarza.
Czy można zapobiegać osteoporozie?
TAK! Kluczem jest profilaktyka i wczesne rozpoznanie, zanim dojdzie do złamania.
- Dieta bogata w wapń (mleko, sery, rośliny strączkowe)
- Witamina D – suplementowana zwłaszcza jesienią i zimą
- Regularna aktywność fizyczna – szczególnie trening siłowy i ćwiczenia równoważne
- Rezygnacja z palenia tytoniu i nadmiaru alkoholu
- Kontrola u lekarza – zwłaszcza po pierwszym złamaniu
Światowy Dzień Osteoporozy – przypomnienie, by działać ZANIM złamiesz kość
Osteoporoza nie boli. Nie daje ostrzeżeń. Najczęściej diagnozuje ją dopiero złamanie, które mogło nie mieć miejsca, gdyby choroba została wykryta wcześniej. Dlatego 20 października przypominamy: Zadbaj o swoje kości dziś – aby jutro móc żyć aktywnie i bez ograniczeń. Jeśli masz 50+, doznałeś/-aś złamania przy niewielkim urazie lub zauważasz obniżenie wzrostu – porozmawiaj ze swoim lekarzem o kontroli gęstości kości.
Szpital Powiatowy w Zakopanem zachęca do profilaktyki i świadomego dbania o zdrowe kości – przez całe życie.
